Walaloo Afaan Oromoo Waa 39-ee Barumsaa

Walaloon jaalala barumsaa ibsu tokko akkas jedha: “Ilmi Oromoo yoo barate, Gaafa tokko ija barate, Haaluma jireenyas ni jijjiira, Afaan isaatiin addunyaa ni tajaajila.” Kanaafuu, barumsi jijjiirraa hawaasaati. Yeroo ammaa, Oromoon kutaa adda addaa keessatti, keessumaa immoo kubbaa hawaasaa fi bulchiinsaa keessatti waan gahaa hin taane. Kana balleessuuf, walaloon Oromoo barattoota fi qoratoota wajjiin akka haasa’u jajjabeessa. Walaloon Oromoo waa’ee barumsaa yeroo baayyee mormii duraa fi amantii baraa irrattis xiyyeffata. Oromoon tokko yeroo barachuu jalqabu, haanqina bu’uuraa qabaachuu danda’a. Fakkeenyaaf, Dargaggoon tokko akkana jedha: “Yeroo barumsaaf seenuu, Yaanni koo baay’ee hamma addaan ba’a, Beekumsi waan iddoo hin qabne, Fedhiin koo garuu balla’aa ta’a.” Kanaafuu, walaloon waa’ee barumsaa marattiin ilaalchaa fi jijjiirraa qalbii danda’amu. Dargaggeen yeroo beekumsa argatu, amantii ol’aanaa fi amantiidhaan jiraachuuf carraa qaba. 4. Barumsi fi Dhaabbilee Hawaasa: Madaala Oromoo Yeroo ammaa, dhaabbileen hawaasa Oromoo – akkuma mana barnootaa, yunivarsitii, fi miidiyaa – iddoo guddaa fudhachaa jiru. Walaloon Oromoo waa’ee barumsaa dhaabbilee kana godhatee fi akka isaan fooyya’insa bu’uuraa fiduuf jajjabeessa.

Walaloon tokko: “Barsiisaa fi heertuun keessan, Lamaan isin giddugala jireenya, Yoo isin lubbuun keessan waliin deemte, Oromoon addunyaa keessatti ni beekama.” Kanaafuu, barumsi qabeenya aadaa Oromoo balleessuu hin qabu; utuu irratti ka’uun, isa fooyaanessuufi wal danda’uu kan qaba. Walaloon akka dhaha aadaa saba Oromoo fi beekumsa ammayyaa gidduu jiraachuuf jajjabeessa. Walaloon Oromoo waa’ee barumsaa barattootaaf akeekkachiisa fi jajjabeessituu ta’uun isaa mul’isa. Baratoonni yeroo baayyee rakkoo dhaabbilee, hanqina qabeenyaa, fi mormii bu’uuraa qabu. Haa ta’u malee, walaloon yeroo isaanitiif maal akka ta’u mullisuun tokkummaa fi jajjabeessina kennuu danda’a. Walaloo Afaan Oromoo Waa 39-ee Barumsaa

Barsiisaa fi heertuun keessan, Lamaan isin giddugala jireenya, Walaloon kun ifa isinitti haa ta’u, Oromoon kanaaf yeroo hunda ni fudhata. Walaloon jaalala barumsaa ibsu tokko akkas jedha: “Ilmi

Kitabni ifa jireenyaa, Barumsi fo’aa badhaasa, Yoo baratte ifoomta, Yoo hin baranne dukkana keessa joota. Walaloon Oromoo waa’ee barumsaa yeroo baayyee mormii duraa

Seensa: Barumsi fi Walaloo – Madaallii Lamaan Afaan Oromoo, akka afaan naannoo Saba Oromoo, qabeenya aadaa gugurdaa of keessatti qaba. Isaan keessaa tokko walaloo (poetry) ti. Walaloon Oromoo yeroo hunda keessatti giddugala haasa’iinsa hawaasummaa, amantii, fi jireenya Oromoo ta’ee jira. Yeroo ammaa garuu, utuu hawaasni Oromoo gara hawaasni beekumsaa fi ogeessummaa irratti xiyyefaateen deemuu, walaloon waa’ee barumsaa ta’e iddoo guddaa qabaateera. Barumsi, yeroo ammaa, raawwii hawwaa Oromoo ta’ee fi bal’ina madaallii bara dheeraa keessa deemuu isaa kan ibsu, walaloo keessatti akka “utubaa hawootaa” fi “fooyya’insa hawaasummaa” ta’eera.